a)ogólne przesłanki w polityce i gospodarce światowej-niepowodzenie ZSRR podczas wojny w Afganistanie wykorzystuje Regan (od ‘81),pomoc dla opozycji w Polsce,dyssydentów w ZSRR,partyzantki antykomunistycznej w Afganistanie,Angoli i Nikaragui,nowy wyścig zbrojeń,którego ZSRR nie było stanie wytrzymać(broń laserowa,antyrakiety,Stealth,SDI)-„gwiezdne wojny”;recesja ‘80-’83 – nowa polityka gospodarcza Regana:odejście od doktryny Keynesa(który nie był w stanie przewidzieć np.kryzysu naftowego);nowe doktryny ekonomiczne:monetaryzm Miltona Friedmana ‘76-Nobel,zmiejszenie obciążeń fiskalnych,zasady wolnego handlu w wymianie międzynarodowej,ekonomia podaży-popieranie nauki,techniki,wydajności pracy-ograniczenie wydatków na cele nieprodukcyjne,niskie podatki dla przedsiębiorstw(technokracja w ekonomii); „rewolucja konserwatywna”:-odwrócenie się od państwa dobrobytu,zdecydowany antykomunizm,łączenie ideologii konserwatywnej z liberalizmem ekonomicznym(nowa prawica); kryzys zadłużenia między narodowego:pożyczki na odsetki(Meksyk),niekorzystne terms of trade(niemożliwość spłaty),wzrost stopy procentowej-restrukturyzacja długów krajów rozwijających się i po ‘89 krajów komunistycznych
b)niepowodzenie RWPG-koordynacja planów wieloletnich bez prawidłowych cen,realnego kursu walut,zasada autarkii i rozwój środków produkcji skutecznie uniemożliwiały szerszy handel – ‘91- koniec RWPG
c)gospodarka centralnie planowana-niesprawna i marnotrawiąca bez samoregulacji rynkowej
d)woluntaryzm gospodarczy-podporządkowanie gospodarkii ideologii-próba decydowania o gospodarce metodami politycznymi
e)zanik wzrostu i kryzys w Polsce-marnotrastwo,utajone bezrobocie,brak intensyfikacji produkcji doprowadza do zaniku wzrostu gospodarczego szczególnie ostro przejawia się to w Polsce(80’)-nadmierne inwestycje kapitałochłonne
f)próby refom-’82-’89 w Polsce nie zmieniono generalnych zasad,zbyt wolne w stosuku do potrzeb
g)upadek socjalizmu-śmierć Breżniewa w ‘82-Andropow(miał „żelazne zęby”) do ‘84,Czernienko do ‘85-Gorbaczow hasła pierestrojki(przebudowy),głasnosti(jawności) i uskorienija(przyspeszenia)-modernizacja gospodarki,zwiększanie swobód demokratycznych,zwalczanie korupcji i alkoholizmu;wycofanie się z Afganistanu ‘89 i wojsk wietamskich z Kambodży,’91-układ radziecko-chiński,układ z USA(‘87-likwidacja rakiet średniego i krótkiego zasięgu,START-zniszczenie połowy rakiet balistycznych),’89-zerwanie z doktryną Breżniewa,zgoda na zjednoczenie Niemiec i wycofanie wojsk radziieckich.III ‘90 – Gorbaczow prezydentem ZSRR-konflikty w rep.bałtyckich i o Górny Karabach,VI ’91-Jelcyn prezydentem Rosji,przeciwstawia się puczowi moskiewskiemu,8 XII ‘91-rozpad ZSRR powstanie WNP,25 XII ‘91-Gorabaczow ustępuje.W Polsce zmiana kierownictwa w ‘80-Stanisław Kania zamiast Gierka,legalizacja Solidarności,’81-Jaruzeski premierem,stan wojenny naciski radzieckie)13 XII ‘81-21 VII ‘83.Fala strajków w ‘88-przełom ‘89,okrągły stół,Sejm kontraktowy,T.Mazowiecki premierem.
Węgry ‘88-ustąpienie Kadara,Czechosłowacja-Karta 77, „aksamitna rewolucja”,rozpad w ‘93,Rumunia przewrót w ‘89-obalenie Nicolae Ceausescu,Bułgaria odsunięcie Żiwkowa-’89,ustąpienie Honecker a NRD – Krenz otwiera granicę.Rozpad Jugosławii – ‘91 niepodległość Słowenii i Chorwacji potem Bośnia i Hercegowina oraz Macedonia(‘92)-wojna w Bośni